Obojętne, czy handlujesz kryptowalutami, czy tylko śledzisz ten rynek z boku, co chwilę trafiasz na słowa, których znaczenia trzeba potem szukać po forach. Zebraliśmy je w jednym miejscu i wytłumaczyliśmy po ludzku.
- Wallet (portfel): miejsce, w którym przechowywane są klucze do twoich kryptowalut. Portfel pozwala wysyłać i odbierać monety, choć same monety przez cały czas zapisane są w blockchainie.
- Fiat: waluty tradycyjne, czyli euro, dolar albo polski złoty.
- AltCoin: wszystkie kryptowaluty inne niż bitcoin. Jest ich tyle, że nikt nie śledzi wszystkich, ranking i kursy znajdziesz u nas na stronie.
- Adress (adres): każdy portfel ma adres złożony z cyfr i liter, działa on podobnie jak numer rachunku bankowego. Na ten adres inni mogą wysłać ci kryptowalutę. Każda kryptowaluta potrzebuje własnego adresu.
- HODL: pochodzi z angielskiego „hold on for dear life”, w praktyce znaczy trzymać i nie sprzedawać. Wyrażenie wzięło się z literówki na forum, a dziś opisuje całą strategię.
- Blockchain: cyfrowy łańcuch, w którym zapisywana jest każda transakcja kryptowalutowa. Tego, co już zostało zapisane, nie da się cofnąć ani zmienić, a wszystkie transakcje są publicznie widoczne.
- Block: blockchain składa się z bloków, blok to paczka transakcji zatwierdzona w jednym momencie.
- Bear/Bearish (niedźwiedź, niedźwiedzi): określenie spadającego rynku.
- Bull/Bullish (byk, byczy): określenie rosnącego rynku.
- Private Key (klucz prywatny): tajny ciąg znaków, który odblokowuje portfel kryptowalutowy. Kto go zna, ten ma dostęp do środków, dlatego nie pokazuje się go nikomu.
- Public Key (klucz publiczny): pozwala przyjąć kryptowalutę do portfela. Ten możesz spokojnie udostępniać.
- Mining (wydobywanie, kopanie): proces, w którym moc obliczeniowa sprzętu służy do zatwierdzania transakcji w blockchainie. Dawniej wystarczała karta graficzna, dziś w praktyce liczą się wyspecjalizowane koparki ASIC. Górnicy dostają za swoją pracę nagrodę w danej kryptowalucie, u bitcoina jest to po ostatnim halvingu 3,125 BTC za blok.
- Decentralizacja: blockchain nie jest przechowywany w jednym centralnym miejscu, jego kopia znajduje się na każdym urządzeniu podłączonym do sieci.
- ICO: skrót od angielskiego Initial Coin Offering, czyli wprowadzenie nowej kryptowaluty na rynek. Złote lata ICO skończyły się mniej więcej w 2018 roku, dziś projekty częściej wybierają giełdowe launchpady (IEO) albo giełdy zdecentralizowane (IDO).
- Hard Fork: stworzenie nowej kryptowaluty przez odłączenie się od tej pierwotnej. Nowa moneta powinna mieć ulepszony kod. Przykładem jest bitcoin i jego forki, czyli Bitcoin Cash, Bitcoin Gold i kilkadziesiąt innych, o których mało kto dziś pamięta.
- POW: skrót od Proof of Work, sposób zatwierdzania transakcji za pomocą skomplikowanych obliczeń. Użytkownicy, którzy je wykonują, dostają nagrodę w danej kryptowalucie. Tak działa bitcoin.
- POS: skrót od Proof of Stake, zupełnie inny sposób zatwierdzania transakcji. Zamiast liczyć, użytkownicy blokują własne monety jako zabezpieczenie i za zatwierdzanie bloków dostają nagrodę. Zarabiasz więc na samym posiadaniu waluty. Na ten model przeszło we wrześniu 2022 roku Ethereum przy aktualizacji The Merge, od tamtej pory ETH się nie wydobywa.
- Satoshi: najmniejsza jednostka bitcoina (0,00000001 BTC).
- Satoshi Nakamoto: pseudonim twórcy bitcoina. Do dziś nikt nie wie na pewno, kto stworzył bitcoina.
- Pump & Dump: sposób manipulowania ceną. Ktoś kupuje dużą ilość taniej kryptowaluty, podbija popyt, a razem z nim cenę. Kiedy inni rzucają się do kupowania, sprzedaje wszystko na górce. Stratni zostają ci, którzy weszli ostatni.
- Hash Rate: moc obliczeniowa, z jaką sprzęt liczy i wydobywa kryptowalutę. Im wyższa, tym lepiej.
- FOMO: skrót od angielskiego Fear Of Missing Out, czyli strach przed przegapieniem okazji. To przez niego najwięcej osób kupuje dokładnie na szczycie.
- Whale (wieloryb): inwestor z bardzo dużym udziałem w danej walucie wirtualnej. Jego pojedyncza transakcja potrafi ruszyć kursem.
Rynek przez ostatnie lata mocno się zmienił i doszły określenia, na które trafisz dziś na każdym kroku. Sam zetknąłem się z połową z nich dopiero wtedy, gdy zaczęły pojawiać się w komunikatach giełd. Dorzucamy więc pięć pojęć, których w pierwotnym słowniku nie było.
- Staking: zablokowanie kryptowaluty w sieci działającej na Proof of Stake. Za udostępnienie monet do zatwierdzania transakcji dostajesz nagrodę, trochę jak odsetki. Tak działa dziś Ethereum.
- Halving (połowienie): regularne zmniejszenie o połowę nagrody za wykopany blok. U bitcoina odbył się ostatnio w kwietniu 2024 roku, nagroda spadła wtedy z 6,25 na 3,125 BTC. Kolejnego oczekuje się mniej więcej w 2028 roku.
- Spot ETF: fundusz notowany na giełdzie, który trzyma bezpośrednio daną kryptowalutę. Kupujesz ekspozycję na kurs, a portfelem i kluczami nie musisz się zajmować. Bitcoinowe spot ETF ruszyły w USA w styczniu 2024 roku, ethereowe w lipcu 2024 roku.
- Stablecoin: kryptowaluta powiązana z wartością zwykłej waluty, najczęściej z dolarem amerykańskim. Kurs pozostaje dzięki temu stabilny, co przydaje się przy płatnościach i przy przerzucaniu środków między giełdami.
- MiCA: europejskie przepisy dla rynku kryptoaktywów. Od 2026 roku obowiązują w całej Unii Europejskiej i określają, kto oraz na jakich warunkach może oferować usługi kryptowalutowe. W Polsce nadzór nad tym rynkiem sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego.
Słownik kryptowalut: 23 najważniejszych wyrazów, które powinieneś znać